APA 7 Kaynakça Nasıl Hazırlanır?

APA 7. sürüm, sosyal bilimlerden eğitime, işletmeden sağlık bilimlerine kadar geniş bir yelpazede dergi ve tezlerin standart atıf sistemidir. Kuralları doğru uygulamak, hem editör gözünde profesyonel bir izlenim bırakır hem de intihal şüphesine yol açabilecek eksik atıflardan korur — küçük görünen bir biçimlendirme hatası bile hakemlerin gözünde metnin genel özenine dair bir izlenim bırakabilir. Bu rehber, APA 7’ye ilk kez geçen bir lisansüstü öğrencisi için olduğu kadar, APA 6 alışkanlıklarını hâlâ sürdürüp dergi tarafından “güncel sürüme uygun değil” notu almış yazarlar için de bir başvuru kaynağı olarak hazırlandı.

Örnek bir durum: Bir yazar, kaynakçasının tamamını APA 6 kurallarına göre hazırlar — üç ve daha fazla yazarlı kaynaklarda ilk atıftan itibaren tüm yazarları yazar, DOI’leri “doi:10.xxxx” kısaltmasıyla belirtir. Dergi editörü, gönderim kılavuzunda “APA 7” yazdığı hâlde metnin APA 6 izlenimi verdiğini fark eder ve biçimlendirme düzeltmesi istenen bir minor revision kararı döner. Bu, bulgunun kalitesiyle hiçbir ilgisi olmayan ama gönderim öncesi on-onbeş dakikalık bir kontrolle tamamen önlenebilecek bir gecikmedir.

Metin İçi Atıf Biçimi

APA 7’de metin içi atıf, yazar-tarih sistemine dayanır: (Yılmaz, 2024). İki yazarlı kaynaklarda her iki soyad da “ve” bağlacıyla kullanılır: (Yılmaz ve Demir, 2024). Üç ve daha fazla yazarlı kaynaklarda ilk atıftan itibaren yalnızca ilk yazarın soyadı ve “vd.” kısaltması kullanılır, ikinci ve üçüncü yazarlar metin içinde hiç yazılmaz: (Yılmaz vd., 2024) — bu, APA 6’dan farklı olarak 7. sürümün getirdiği, sıkça karıştırılan sadeleştirmelerden biridir.

Kaynakça Listesi Biçimlendirme

Kaynakça listesi soyada göre alfabetik sıralanır ve her kaynak asılı girinti (hanging indent) ile biçimlendirilir; bu girinti Word’de “paragraf” ayarlarından, elle boşluk eklemeden uygulanmalıdır. Bir dergi makalesi için temel format şu şekildedir:

Yılmaz, A. (2024). Akademik yazımda tutarlılık sorunu. Eğitim Araştırmaları
    Dergisi, 12(3), 45-62. https://doi.org/10.xxxx/xxxxx

DOI’si bulunan her kaynak için DOI mutlaka eklenmelidir; APA 7, DOI’yi tam bir URL biçiminde (“https://doi.org/…”) yazmayı zorunlu kılar, kısaltılmış “doi:” öneki artık kullanılmaz — bu ayrıntı, APA 6 alışkanlığından gelen yazarların gönderim öncesi en sık gözden kaçırdığı noktalardan biridir.

Yazar Sayısı Yediyi Aştığında

APA 7, yediye kadar yazarı olan kaynaklarda tüm yazar adlarının kaynakçada listelenmesini ister; sekiz veya daha fazla yazarlı kaynaklarda ise ilk altı yazar adı yazılır, ardından üç nokta (…) konur ve son yazarın adı eklenir — ortadaki isimler kaynakçada gösterilmez. Bu kural, özellikle çok merkezli klinik çalışmalarda veya büyük ekip projelerinde onlarca yazarı olan kaynaklarla çalışırken sıkça karşılaşılan ve sıkça yanlış uygulanan bir ayrıntıdır; metin içi atıfta ise yazar sayısından bağımsız olarak her zaman yalnızca ilk yazarın soyadı ve “vd.” kullanılır, kaynakçadaki uzun yazar listesiyle karıştırılmamalıdır.

Dergi Makalesi Dışındaki Kaynak Türleri

Kaynakçanın büyük bölümü dergi makalelerinden oluşsa da APA 7’nin diğer kaynak türleri için de kendine özgü, sıkça karıştırılan kuralları vardır:

• Kitap: Yazar. (Yıl). Kitap adı (Baskı bilgisi varsa). Yayınevi.
• Kitap bölümü: Yazar. (Yıl). Bölüm adı. K. Editör (Ed.), Kitap adı içinde (ss. X-Y). Yayınevi.
• Tez/dissertation: Yazar. (Yıl). Tez başlığı [Yüksek lisans/Doktora tezi, Üniversite adı]. Veri tabanı veya kurumsal arşiv adı.
• Konferans bildirisi: Yazar. (Yıl, Ay). Bildiri başlığı [Sözlü/Poster bildiri]. Konferans adı, Şehir, Ülke.
• Web sayfası: Yazar veya Kurum. (Yıl, Ay Gün). Sayfa başlığı. Site adı. URL

Her tür için ortak kural, erişilebilir bir DOI veya URL varsa bunun mutlaka eklenmesidir; basılı ve yalnızca kâğıt üzerinde var olan kaynaklarda bu alan boş bırakılır ve eksik değil, o kaynak türü için doğru biçim olarak kabul edilir.

Türkçe Kaynaklarda Özel Durumlar

Türkçe yazılmış çalışmalarda APA 7 uygulamasında sık karşılaşılan birkaç özel durum vardır. Kurumsal yazarlı kaynaklarda (bir bakanlık, TÜİK gibi bir kurum raporu) yazar alanına kurumun tam adı yazılır ve kısaltması ilk kullanımda parantez içinde belirtilir: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK, 2024); sonraki atıflarda yalnızca kısaltma kullanılabilir. Çeviri eserlerde hem orijinal yayın yılı hem çeviri yılı belirtilir: Yazar, A. (2020/2023). Türkçe karakterlerin (ı, ğ, ş, ö, ü, ç) alfabetik sıralamayı etkilediği unutulmamalı; otomatik kaynakça araçlarının çoğu bu sıralamayı doğru yapmadığından, kaynakça listesi tamamlandıktan sonra soyadına göre sıralamayı elle bir kez daha gözden geçirmek gerekir.

Aynı Kaynağa Birden Fazla Atıf Yaparken Tutarlılık

Bir makale boyunca aynı kaynağa birden çok kez atıf yapıldığında, her seferinde aynı biçimin (yazar-tarih sırası, “vd.” kullanımı) korunması gerekir; bir yerde “(Yılmaz vd., 2024)” yazıp başka bir yerde yalnızca “(Yılmaz, 2024)” yazmak künye tutarsızlığına yol açar ve kaynakçadaki tam listeyle eşleşmeyen bir metin izlenimi verir. Aynı kaynaktan doğrudan alıntı yapıldığında sayfa numarası da eklenmelidir: (Yılmaz, 2024, s. 45); sayfa numarası olmayan dijital kaynaklarda paragraf numarası kullanılabilir. Birden fazla kaynağın aynı cümlede birlikte anıldığı durumlarda (Yılmaz, 2024; Demir, 2023), kaynaklar alfabetik sıraya göre noktalı virgülle ayrılarak listelenir — kronolojik sıra APA 7’de tercih edilmez.

APA 6’dan APA 7’ye Değişen Temel Kurallar

Uzun süredir APA 6 ile çalışan yazarların en sık karıştırdığı noktalar şunlardır:

Bu tablodaki en sık atlanan satır DOI biçimidir — otomatik kaynakça araçları bile bazen eski “doi:” önekini üretmeye devam eder, bu nedenle gönderim öncesi kaynakçanın tamamını bu dört satıra göre bir kez daha taramak gerekir.

Sık Yapılan Hatalar

Kaynakça Kontrol Listesi

1. Her kaynakça girdisinin metin içinde en az bir atıfı olduğunu doğrulayın (ve tersini).
2. Tüm DOI’lerin tam URL biçiminde (“https://doi.org/…”) yazıldığını kontrol edin.
3. Sekiz veya daha fazla yazarlı kaynaklarda ilk altı yazar + ”…” + son yazar kuralının uygulandığını doğrulayın.
4. Aynı yazarın aynı yıla ait birden fazla eserinde “2024a/2024b” ayrımının tutarlı kullanıldığını kontrol edin.
5. İkincil kaynaktan yapılan alıntıların “aktaran” ifadesiyle işaretlendiğini doğrulayın.
6. Otomatik kaynak yönetim aracının ürettiği künyeleri, özellikle Türkçe kaynaklarda elle kontrol edin.

Doğrudan Alıntıları Uzunluğa Göre Biçimlendirin

APA 7’de doğrudan alıntının biçimi, uzunluğuna göre değişir. 40 kelimeden kısa alıntılar çift tırnak içinde, cümlenin akışına dahil edilerek yazılır ve sayfa numarası eklenir: “bulgular, X’in Y üzerinde anlamlı bir etkisi olduğunu göstermektedir” (Yılmaz, 2024, s. 32). 40 kelime veya daha uzun alıntılar ise ayrı bir blok alıntı (block quote) olarak, tırnak işareti kullanılmadan, sayfanın solundan içeri girintili biçimde yazılır ve kaynak bilgisi blok alıntının sonunda parantez içinde verilir. Akademik makalelerde doğrudan alıntı genellikle ölçülü kullanılır — bir bulguyu kendi cümlelerinizle özetlemek yerine sürekli blok alıntıya başvurmak, hakemlere yazarın kendi analitik katkısının sınırlı olduğu izlenimini verebilir.

Kişisel İletişim Atıflarını Doğru Kullanın

E-posta yazışması, görüşme veya sosyal medya paylaşımı gibi doğrulanamayan ve tekrar erişilemeyen kaynaklar “kişisel iletişim” (personal communication) olarak sınıflandırılır ve APA 7 kuralına göre kaynakça listesine değil, yalnızca metin içine eklenir: (A. Yılmaz, kişisel iletişim, 3 Mart 2024). Bu tür atıflar, başka bir okuyucunun kaynağa ulaşamayacağı için sınırlı sayıda ve yalnızca gerçekten gerekli olduğunda kullanılmalıdır; bir iddianın temel dayanağı kişisel iletişimse, bu genellikle iddianın yayımlanmış bir kaynakla desteklenmesi gerektiğinin işaretidir. Bir hakem, kaynakçada yer almayan ama metin içinde geçen bir “kişisel iletişim” atıfını gördüğünde bunu genellikle sorgulamaz — ancak aynı atıf iddianın tek dayanağıysa, bu bulgunun tekrarlanabilirliği açısından zayıf bir nokta olarak değerlendirilebilir.

Kaynak Yönetim Araçları

Zotero, Mendeley ve EndNote gibi araçlar APA 7 şablonlarını destekler ve kaynakçayı otomatik oluşturabilir; ancak otomatik üretilen kaynakçanın mutlaka elle kontrol edilmesi gerekir — özellikle Türkçe kaynaklarda yazar adı sıralaması ve büyük/küçük harf kullanımı hatalı çıkabilir. Bu araçların yaygın bir zayıflığı, bir web sayfasından kaynak eklerken erişim tarihini otomatik doldurmaması veya kurumsal yazarlı kaynaklarda yazar alanını boş bırakmasıdır; bu tür alanları eklerken aracın önerisine güvenmek yerine orijinal kaynağa dönüp elle doğrulamak gerekir. Kaynakları toplarken izlenecek sistematik yöntemi literatür taraması nasıl yapılır yazısında ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

Doğru biçimlendirilmiş bir kaynakça, makalenin yalnızca son adımı değil, akademik yazım kurallarına genel bağlılığın da bir göstergesidir; bu konudaki temel ilkeleri akademik makale yazım kuralları yazısında bir arada bulabilirsiniz.

Anahtar çıkarımlar

• APA 7, üç+ yazarlı metin içi atıflarda ve DOI biçiminde APA 6’dan belirgin biçimde farklılaşır.
• Kaynakçadaki her kaynağın metin içinde en az bir atıfının bulunması (ve tersi) en sık atlanan kontroldür.
• İkincil kaynaktan yapılan alıntılar “aktaran” ifadesiyle işaretlenmeli, birincil kaynak gibi gösterilmemelidir.
• Türkçe kaynaklarda alfabetik sıralama (ı/ğ/ş/ö/ü/ç) otomatik araçlarda sıkça hatalı çıkar, elle kontrol gerekir.
• Otomatik kaynak yönetim araçları başlangıç noktasıdır, son kontrol her zaman yazara aittir.

Kaynakçanızın dergi şablonuna tam uyumlu hâle getirilmesi konusunda destek almak isterseniz, APA / MLA / Chicago / IEEE Format Düzenleme kapsamında atıf sisteminizi birlikte kontrol edebiliriz.